Mindfulness in de gezondheidszorg | Artikel NTVG

Prof. Dr. Anne Speckens en Linda Cillessen schreven voor het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG) een stuk over de bijdrage van mindfulness aan de gezondheidszorg. Zij beschreven dat mindfulness steeds meer wordt toegepast in de gezondheidszorg, en dat het vaak behulpzaam blijkt voor mensen met psychische dan wel lichamelijke klachten. Ook medici zelf kunnen baat hebben bij mindfulness.

Prof. Dr. Pim Cuijpers, werkzaam bij de Vrije Universiteit Amsterdam, reageert in dezelfde editie van het NTVG een reactie op het stuk. Hij plaatst twee kanttekeningen:

1. Mindfulness is de zoveelste psychologische behandeling. Er zouden niet méér, maar bétere behandelingen moeten komen. Of behandelingen die een aanvullend effect zouden hebben als reguliere behandeling niet werkt.

2. We weten onvoldoende hoe mindfulness precies werkt, en er zijn nog maar weinig causale relaties aangetoond tussen de uitkomst (minder klachten) en het werkingsmechanisme (bv. piekeren).

Linda Cillessen, postdoctoraal onderzoeker en psycholoog, reageert graag op deze kanttekeningen:

“Mindfulness is inderdaad een van vele psychologische behandelingen. Wij zijn van mening dat het goed is, dat er verschillende behandelopties zijn. Waar er bijvoorbeeld ook verschillende medicijnen zijn, die bij verschillende mensen meer of minder goed aanslaan, is het fijn ook bij de psychologische behandelingen keus te hebben. Zo kan gekeken worden wat past bij de patiënt. Ook heerst er rondom mindfulness minder stigma, waardoor het patiënten kan aanspreken die daarom psychische behandeling mijden, zoals Cuijpers al benoemd.

Daarnaast merkt Cuijpers terecht op dat we behandelingen nodig hebben met een aanvullend effect, als reguliere behandeling niet of onvoldoende werkt. Eerder onderzoek bij ons centrum laat zien dat mindfulness training een positief effect heeft bij mensen met chronische, therapie resistente depressie, en dan niet zozeer op zelf-gerapporteerde depressieve klachten, maar wel op kwaliteit van leven, piekeren en zelf-compassie. De vervolgtraining na mindfulness, gericht op compassie, blijkt positieve effecten te hebben patiënten met terugkerende depressies die al meerdere behandelingen volgden. Mindfulness training lijkt dus deze rol te kunnen vervullen, al is meer onderzoek nodig.

Over de werking van mindfulness valt nog veel te leren, overigens net zoals over andere psychische behandelingen. Zoals Cuijpers al opmerkt, zijn de mechanismen te complex om in simpele modellen te vangen. Toch zijn die modellen informatief, want ze laten ons zien waarop wij ons meer complexe onderzoek naar werkingsmechanismen moeten richten. Ikzelf en collega’s hebben bijvoorbeeld laten zien dat negatieve emoties eerst kunnen stijgen, voordat zij afnemen, in een analyse waarvoor kankerpatiënten wekelijks metingen invulden tijdens mindfulness training. In een vergelijkbare analyse bij mensen met terugkerende depressies, bleek juist een algemene stijging in positief affect van belang. “

Link naar de NTVG artikelen:

https://www.ntvg.nl/artikelen/wat-kan-mindfulness-bijdragen-aan-de-gezondheidszorg (alleen toegankelijk voor leden)

https://www.ntvg.nl/artikelen/de-bijdrage-van-mindfulness-aan-de-gezondheidszorg/volledig

Bronnen

Cillessen L., Van de Ven, M.O.M., Burk, W.J., Bisseling, E.M., Compen, F.R., Van der Lee, M.L, &

Speckens, A.E.M. (revised and resubmitted). Temporal changes in mindfulness skills and affect during Mindfulness-Based Cognitive Therapy for cancer patients.

Cladder‐Micus, M. B., Speckens, A. E., Vrijsen, J. N., T. Donders, A. R., Becker, E. S., & Spijker, J. (2018). Mindfulness‐based cognitive therapy for patients with chronic, treatment‐resistant depression: A pragmatic randomized controlled trial. Depression and anxiety, 35(10), 914-924.

Schuling, R., Huijbers, M. J., van Ravesteijn, H., Donders, R., Cillessen, L., Kuyken, W., & Speckens, A. E. (2020). Recovery from recurrent depression: Randomized controlled trial of the efficacy of mindfulness-based compassionate living compared with treatment-as-usual on depressive symptoms and its consolidation at longer term follow-up. Journal of Affective Disorders, 273, 265-273.

ter Avest, M. J., Greven, C. U., Huijbers, M. J., Wilderjans, T. F., Speckens, A. E., & Spinhoven, P. (2020). Mindfulness and Affect During Mindfulness-Based Cognitive Therapy for Recurrent Depression: an Autoregressive Latent Trajectory Analysis. Mindfulness(11), 2360–2370.

Recent Posts