Samenvatting

Een onderzoek naar de haalbaarheid, werkzaamheid en kosteneffectiviteit van mindfulness als behandeling voor volwassenen met ADHD. In deze studie hebben we onderzocht of MBCT (Mindfulness Based Cognitive Therapy) een goede aanvulling vormt op het bestaande behandelaanbod (TAU = Treatment as Usual).
Aan dit onderzoek hebben 120 volwassenen met ADHD meegedaan. De helft van de deelnemers werd via een loting ingedeeld in de MBCT groep en deze groep werd vergeleken met deelnemers die de gebruikelijke behandelingen (veelal bestaande uit behandeling met medicatie en/of psychoeducatie) volgden.

Aanleiding

De voorkeursbehandeling bij volwassenen met ADHD bestaat uit behandeling met medicatie zoals methylfenidaat. Sommige mensen zijn hierbij gebaat, maar niet bij iedereen hebben medicijnen het gewenste effect. Bovendien heeft een deel van de mensen last van bijwerkingen en wil niet iedereen medicatie gebruiken. Er lijkt dus behoefte aan alternatieve of aanvullende behandelingen.
Mindfulnesstraining, zoals de MBCT, is een innovatieve behandeling voor mensen met ADHD. Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat mindfulnesstraining de aandachtsregulatie kan versterken. Daarnaast laat eerder onderzoek naar de werkzaamheid van mindfulnesstraining bij volwassenen met ADHD veelbelovende resultaten zien, zoals een vermindering van ADHD klachten na afloop van de training.

Doel

Ons hoofddoel was het onderzoeken van de werkzaamheid van MBCT+TAU met TAU alleen. We hebben bekeken of deelname aan de MBCT leidt tot een vermindering van ADHD klachten en een verbetering van het executieve functioneren (waaronder de impulscontrole en werkgeheugen). Daarnaast hebben we bekeken of MBCT effect heeft op het algemene functioneren en een aantal positieve maten. Ons tweede doel was om te onderzoeken of MBCT een kosteneffectieve behandeling is. We hebben bekeken of de kosten van MBCT in verhouding staan tot de effecten.

Doelgroep

Volwassenen met ADHD waarbij geen sprake is van: a) een depressieve stoornis met psychotische klachten of suicidaliteit; b) een huidige manische episode; c) borderline of een antisociale persoonlijkheidsstoornis; d) middelenafhankelijkheid; e) autisme spectrum stoornis; f) ticstoornis met vocale tics; g) leerproblemen of andere cognitieve beperkingen die deelname bemoeilijken; h) eerdere deelname aan een MBCT of MBSR cursus.

Methode

ADHD klachten werden beoordeeld door een onafhankelijke clinicus. Daarnaast hebben de deelnemers zelf een aantal maten beoordeeld: ADHD klachten, executieve functioneren, mindfulnessvaardigheden, zelfcompassie, positieve mentale gezondheid, algemeen functioneren, lichamelijke en mentale gezondheid, zorgkosten en productiviteitsverlies.
Op verschillende meetmomenten werden de ADHD klachten beoordeeld door de clinicus en hebben de deelnemers online vragenlijsten ingevuld: voorafgaand aan het onderzoek, na 3, 6 en 9 maanden.

Periode

De dataverzameling voor het onderzoek is afgerond. We zijn bezig met de afrondingen van de laatste artikelen over de resultaten.

Organisatie/onderzoekers

Dit onderzoek uitgevoerd door: Lotte Janssen, Anne Speckens, Cees Kan, Pieter-Jan Carpentier, Bram Sizoo, Sevket Hepark, Janneke Grutters, Rogier Donders, Melanie Schellekens en Jan Buitelaar. Iedereen, met uitzondering van MS, heeft een bijdrage geleverd aan de studieopzet. AS is de hoofdonderzoeker. LJ heeft dit project gecoördineerd en de artikelen geschreven, welke aangepast zijn door de anderen. CK, PC, BS, SH, en LJ zijn betrokken geweest bij de werving. JG was betrokken bij de kosteneffectiviteitsstudie en RD heeft advies gegeven over de statische analyses.

Meer informatie

Promotie

Op maandag 1 april 2019 verdedigde Lotte Janssen haar proefschrift getiteld Attention for ADHD.

promotie-lotte-janssen