Samenvatting

Patiënten met longkanker en hun partners rapporteren regelmatig psychische klachten. Er is weinig bekend over behulpzame interventies voor deze doelgroep. Wij hebben onderzocht of een mindfulnesstrianing in vergelijking met reguliere zorg psychische klachten bij longkanker kan verminderen. Drieënzestig patiënten en vierenveertig partners namen deel aan het onderzoek. De resultaten suggereren dat MBSR psychische klachten kan verminderen en de kwaliteit van leven kan bevorderen van patiënten met longkanker, vooral van patiënten die al veel psychische klachten ervoeren. Partners lijken echter geen baat te hebben bij de training, mogelijk omdat partners meer bezig waren met het welzijn van de patiënt dan met hun eigen welzijn.

Resultaat

In vergelijking met de reguliere zorg rapporteren patiënten na deelname aan MBSR minder psychische klachten. Bovendien rapporteerden patiënten meer verbetering in kwaliteit van leven,  mindfulness, vaardigheden, zelfcompassie en rumineren na MBSR dan gebruikelijke zorg. De psychische klachten die patiënten bij aanvanv van het onderzoek rappordeerden bleek de uitkomsten van de interventie te voorspellen: degenen met meer psychische klachten hadden het meeste baat bij deelaname aan MBSR. Bij partners vonden we geen verschillen tussen de MBSR en gebruikelijke zorg groep.

Aanleiding

Longkanker is de meest dodelijke vorm van kanker wereldwijd. Patiënten worden geconfronteerd met een slechte prognose, ernstig lichamelijke klachten en intensieve anti-kanker behandelingen. Ook partners worden geraakt door de ziekte. Zij nemen vaak de rol van mantelzorger op zich en leven met de angst hun partner te verliezen. Zowel patiënten als partners kampen vaak met psychische klachten. De laatste jaren lijken mindfulness trainingen effectief in het verminderen van psychische klachten bij mensen met kanker. Dit is echter meestal onderzocht bij vrouwen met borstkanker. Daarom hebben wij de effecten van MBSR onderzocht bij longkankerpatiënten en partners.

Doel

Onderzoeken of een MBSR training de psychische klachten bij patiënten met longkanker en hun partners kan verlichten. Daarnaast hebben we ook de effecten onderzocht op kwaliteit van leven, relatiekwaliteit, mindfulness, zelfcompassie en rumineren. We verwachtten dat patiënten en partners die de MBSR training volgden bovenop de reguliere zorg minder psychische klachten zouden ervaren dan patiënten en partners die alleen reguliere zorg ontvingen.

Doelgroep

Patiënten met longkanker en hun partners. Patiënten in ieder stadium van ziekte konden deelnemen aan de studie. Wanneer patiënten geen partner hadden konden zij ook een naaste betrekken bij deelname aan het onderzoek.

Methode

Wanneer patiënten en partners wilden deelnemen werden zij uitgenodigd voor een gesprek bij de verpleegkundige. Vervolgens vulden zij een serie vragenlijsten in om onder andere psychische klachten te meten. Vervolgens werden zij geloot naar MBSR bovenop reguliere zorg of reguliere zorg alleen. Direct na de MBSR training en 3 maanden later nog eens ontvingen deelnemers in beide groepen opnieuw de serie vragenlijsten om in te vullen.

Periode

In november 2015 is de dataverzameling van het onderzoek afgerond. Op 5 oktober 2017 is Melanie Schellekens gepromoveerd op het onderzoek.

Organisatie/onderzoekers

Het onderzoek was een samenwerking tussen het Radboudumc Centrum voor Mindfulness (Prof. Anne Speckens), Medische Psychologie (Prof. Judith Prins) en Longziekten (Dr. Miep van der Drift en Dr. Johan Molema). Gedragswetenschapper Melanie Schellekens (Radboudumc Centrum voor Mindfulness) heeft samen met Verpleegkundig Specialist Desiree van den Hurk (Longziekten) het onderzoek opgezet en uitgevoerd.