Samenvatting

Onderzoek naar het effect van mindfulness training bij mensen met onverklaarde lichamelijke klachten. Het gaat over mensen die meer dan een half jaar last hebben van lichamelijke klachten, waarbij de oorzaak niet geheel verklaard is. Ruim 150 mensen namen deel aan het onderzoek. De lichamelijke gezondheid verbeterde niet sterk door de training, wel nam de vitaliteit toe en verbeterde het sociale functioneren. De mindfulness training leidde tot meer bewustzijn en acceptatie van de klachten. Bij een deel van de deelnemers leidde dit tot gedragsveranderingen, waarbij zij beter voor zichzelf gingen zorgen en een vriendelijkere houding naar zichzelf ontwikkelden.

Resultaat

Deze studie toonde aan dat mindfulness training bij mensen met onverklaarde lichamelijke klachten niet zozeer de fysieke gezondheid, maar vooral de mentale gezondheid kan verbeteren. Dit betekent dat de deelnemers meer energie hadden en zich minder moe voelden. Ook gingen ze ondanks hun lichamelijke klachten wel activiteiten ondernemen met anderen. Daarnaast ontdekten we dat de deelnemers een proces doormaakten waarbij er meer acceptatie ontstond voor de situatie, waardoor er ruimte ontstond om te onderzoeken hoe men beter voor zichzelf kon zorgen, ondanks het hebben van klachten. De mindfulness training bleek daarnaast kosteneffectief te zijn binnen een jaar tijd.

Aanleiding

Voor mensen met onverklaarde lichamelijke klachten zijn er niet veel bewezen effectieve therapieën. Er zijn redelijk goede resultaten bereikt met cognitieve gedragstherapie, maar dit is niet voor iedereen een passende behandeling. Mindfulness training is een ervaringsgerichte benadering waarbij er veel aandacht is voor de lichamelijke ervaring en voor het toelaten van emoties. Met dit onderzoek wilden we vaststellen of mindfulness training een zinvolle toevoeging is aan het schaarse arsenaal aan behandelopties.

Doel

Het doel van het onderzoek was de effectiviteit vaststellen van mindfulness training voor mensen met onverklaarde lichamelijke klachten. Daarnaast wilden we weten volgens welk proces dit gebeurt: wat leren mensen nu werkelijk van deze training en hoe vertaalt zich dat in hun gedrag en ervaringen? En we hebben onderzocht of de training kosteneffectief is, dat betekende in dit geval: in hoeverre levert de training een daling van het totale zorggebruik op?

Doelgroep

Het gaat over mensen die meer dan een half jaar last hebben van lichamelijke klachten, waarbij de oorzaak niet geheel verklaard is.

Methode

We hebben een randomized controlled trial gedaan, hierbij werden de deelnemers geloot over mindfulness training en een wachtlijst, waarbij met later alsnog de training aangeboden kreeg. Daarnaast hebben we een interview studie uitgevoerd waarbij de deelnemers op drie momenten uitgebreid geïnterviewd werden over hun ervaringen. En we hebben een studie gedaan naar de kosten van de training in combinatie met de kosten van het totale zorggebruik gedurende een jaar.

Promotie

De promotie vond plaats in 2013.

Onderzoeker

Organisatie/onderzoekers

Het onderzoek is door een groot team uitgevoerd. Er was een nauwe samenwerking tussen de afdelingen huisartsgeneeskunde en psychiatrie van het Radboudumc. Veel huisartsen in de regio Nijmegen zijn betrokken geweest. Hiske van Ravesteijn heeft het onderzoek uitgevoerd. Anne Speckens en Chris van Weel waren haar promotoren. Peter Lucassen, huisarts en senior onderzoeker, was haar co-promotor en Lea Peters-van Gemert de onderzoeks-assistent. Daarnaast zijn er velen die een bijdrage geleverd hebben aan dit onderzoek, zij staan in de onderzoekartikelen vermeld.

Meer informatie