Paniekstoornis

Er wordt verondersteld dat de ontwikkeling van mindfulness zou kunnen bijdragen in een betere omgang met angst sensitiviteit, cognitieve misinterpretatie en fobische vermijding door de ontwikkeling van een gedecentraliseerd perspectief en acceptatie in personen die kampen met een paniekstoornis (Bishop et al., 2004; Kim et al., 2010).

Tot op heden zijn er echter weinig onderzoeken verricht naar de effectiviteit van mindfulness interventies bij personen met een paniekstoornis. Onderzoek dat is uitgevoerd, is vaak  klein van omvang en niet gecontroleerd en gerandomiseerd van opzet, waardoor sterke conclusies nog niet kunnen worden getrokken.

Uit de eerste onderzoeken die zijn gedaan, blijkt dat MBCT mogelijk positieve heeft op de behandeling van mensen met een paniekstoornis. Zo zijn er aanwijzingen dat MBCT kan resulteren in vermindering van angst en piekeren  bij patiënten met paniekstoornissen of gegeneraliseerde angststoornis (Kim et al., 2009). Kim en collega’s (2016) suggereren dat MBCT ook zou kunnen leiden tot een grotere  mate van tolerantie voor onzekerheid. Tot slot stellen Kim et al. (2010) dat MBCT mogelijk een toegevoegde waarde kan hebben als additief bij farmacotherapie in patiënten met paniekstoornissen.

Post-traumatische stress-stoornis

Recent is een meta-analyse uitgevoerd naar de effectiviteit van mindfulness interventies op de post-traumatische stress stoornis (PTSS; Hopwood &  Schutte, 2017). In dit onderzoek werden 18 studies geïncludeerd, waarbij twee-derde van de deelnemers veteranen waren. Hieruit bleek dat mindfulness interventies effectief zijn in  het verminderen van PTSS symptomen vergeleken met zowel controlecondities als  een wachtlijstconditie. Deze data suggereert dat mindfulness  interventies een goede aanvulling zouden kunnen zijn op andere  behandelingen voor PTSS.

Obsessief-compulsieve stoornis

Er is nog niet veel onderzoek gedaan naar MBCT bij patiënten met een obsessief compulsieve stoornis (OCS). Ondanks dat er in de literatuur herhaaldelijk gesuggereerd wordt dat MBCT naar verwachting een belangrijke bijdrage kan leveren aan de reductie van klachten van patiënten met OCS (Külz et al. 2013) , is er slechts één randomized controlled trial (RCT) gedaan (Key et al., 2017). Deze RCT onderzocht MBCT als toevoeging na cognitieve gedragstherapie bij patiënten met een OCS. Hieruit wordt geconcludeerd dat de patiënten in de MBCT groep vs. wachtlijstgroep een afname in OCS klachten vertonen, naast een vermindering in depressieve symptomen, angstklachten en obsessieve overtuigingen. Hierbij tonen patiënten tevens een toegenomen mate van zelf-compassie en hogere tevredenheid. Dit resultaat suggereert dat MBCT als toevoeging werkzaam kan zijn bij patiënten waarbij de OCS klachten onvoldoende verlicht zijn na cognitieve gedragstherapie. Verder onderzoek is echter noodzakelijk.

Somatisch onbegrepen lichamelijke klachten

Iemand met een somatische symptoomstoornis heeft lichamelijke klachten (bijvoorbeeld buikpijn) die gepaard gaan met veel piekeren, angst, en/of excessief veel tijd en energie besteden aan deze klachten, waardoor hij/zij gehinderd wordt in het dagelijks functioneren.

Een recente meta-analyse van 13 onderzoeken naar het effect van mindfulness op onverklaarde lichamelijke klachten (o.a. chronisch vermoeidheidssyndroom en het prikkelbare darm syndroom) toonde een klein tot gemiddeld positief effect aan van mindfulness interventies in het verminderen van pijn, ernst van de symptomen, depressie, ziektegerelateerde angst en kwaliteit van leven (Lakhan & Schofield, 2013). Mindfulnss interventies bleken het meest effectief bij het prikkelbare darm syndroom. Echter concluderen de auteurs ook dat er meer onderzoek gedaan moet worden.

Angst voor ziekte

Hypochondrie of ziekteangststoornis houdt in dat er een overmatige angst bestaat met het hebben of het krijgen van een ernstige ziekte, waarbij er geen of weinig lichamelijke klachten bestaan. De betrokkene vertoont daarbij excessief gezondheidsgerelateerd gedrag (bijvoorbeeld het herhaaldelijk controleren van het lichaam op ziekte) of vermijding, zoals het vermijden van doktersafspraken en ziekenhuizen. Er is nog weinig goed onderzoek gedaan naar het effect van mindfulness bij deze groep patiënten.

Er is een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek gedaan waarbij de effectiviteit van een 8 weekse durende MBCT (n= 36) werd vergeleken met een controlegroep ( = geen specifieke behandeling, n = 38) bij personen met de diagnose hypochondrie (McManus, Surawy, Muse, Vasquez-Montes & Williams, 2012). Deelnemers hadden zowel direct na als 1 jaar na (d = 0.48) na MBCT minder  gezondheidsangst dan deelnemers uit de controlegroep. Minder mensen uit de MBCT hadden direct na afloop en 1 jaar laten een formele diagnose van hypochondrie, in vergelijking met de controle groep. De onderzoekers concluderen dat MBCT een geschikte toevoeging is aan de bestaande therapieën voor patiënten met hypochondrie.

X